Blisko 292 tysiące osób – według danych Głównego Urzędu Statystycznego – odebrało dyplomy w roku akademickim 2023/2024. Liczba ta robi wrażenie, jednak za każdą liczbą stoi człowiek, który domyka istotny etap swojej drogi i wchodzi w następny. Z roku na rok szeroki strumień absolwentów trafia na rynek pracy i zderza się ze środowiskiem funkcjonującym według reguł odmiennych od akademickich realiów. Dla wielu młodych osób to okres pełen silnych przeżyć. Pojawia się entuzjazm oraz przekonanie, że właśnie rusza prawdziwie dorosły etap życia. Obok tego narasta też napięcie związane z pierwszymi dniami w zespole, tempem opanowania nowych zadań oraz obawą przed zagubieniem się wśród procedur i zasad. Dobrze mieć świadomość, że podczas wdrożenia rzadko ktoś zostaje bez pomocy – najczęściej wsparcie płynie zarówno ze strony pracodawcy, jak i od współpracowników. Kilka uniwersalnych rad może sprawić, że wejście w nowe obowiązki okaże się mniej nerwowe, a odnalezienie się w zespole nastąpi szybciej.
Onboarding oznacza zestaw działań, które pomagają nowo zatrudnionej osobie wejść w rytm firmy oraz zrozumieć jej kulturę. To znacznie więcej niż podpisanie formularzy i wskazanie miejsca przy biurku. Dobrze ułożony plan wdrożenia pozwala spokojnie przejść do nowych zadań, poznać zespół, sens działania przedsiębiorstwa, a także narzędzia oraz procedury obecne w codziennej pracy. Taki proces może przyjmować rozmaite formy – od kilkudniowych szkoleń, przez wsparcie mentora lub opiekuna wdrożeniowego, czyli bardziej doświadczonego współpracownika, po rozbudowane programy adaptacyjne trwające kilka miesięcy.
Wdrożenie nowego pracownika łączy kwestie formalne, między innymi szkolenia dotyczące bezpieczeństwa oraz obsługi systemów, z mniej uchwytną sferą życia organizacji, obejmującą kulturę firmy i niepisane reguły zespołowe. Cały ten etap służy temu, aby skrócić drogę do pełnej samodzielności, zmniejszyć napięcie oraz umocnić zaangażowanie i lojalność wobec pracodawcy. Starannie przeprowadzony onboarding sprawia, że nowa osoba szybko dostrzega zaangażowanie firmy w proces wdrożenia i otrzymuje realne wsparcie. W efekcie łatwiej staje się częścią zespołu, a korzyści odczuwa zarówno pracownik, jak i sama organizacja.
Raport Młodzi Polacy na rynku pracy w „nowej normalności”, opracowany przez PwC, Well.hr oraz Absolvent Consulting, pokazuje, że sposób przyjęcia nowego pracownika należy do najważniejszych cech cenionego pracodawcy. Dla 72% uczestników badania troska o wejście nowych osób w obowiązki i kulturę organizacji stanowi ważny sprawdzian jakości firmy. Mimo rosnącej świadomości onboarding nadal nie stał się powszechną praktyką. W wielu organizacjach, zwłaszcza mniejszych, trudno znaleźć dopracowany i szczegółowo rozpisany program wdrożenia. Brak formalnych procedur nie przekreśla jednak dobrego początku – istnieją reguły, które ułatwiają odnalezienie się w nowym miejscu, niezależnie od tego, jak wygląda oficjalny proces adaptacji w danej firmie.
Na pierwsze wrażenie ma się tylko jedną szansę, a w realiach pracy jego znaczenie trudno przecenić. Nowi współpracownicy oraz przełożeni szybko zwracają uwagę na kilka sygnałów, a jednym z nich pozostaje strój. Z tego powodu jeszcze przed startem dobrze sprawdzić, czy firma stosuje określone zasady ubioru – czasem informacja pojawia się już w treści ogłoszenia, innym razem najlepiej poruszyć ten temat podczas rekrutacji. Ostateczna decyzja powinna wynikać ze specyfiki stanowiska, lecz przy braku pewności najrozsądniej postawić na zestaw stonowany, estetyczny i uporządkowany.
W pierwszych dniach lepszy efekt daje nieco bardziej oficjalny wygląd niż zbyt luźna stylizacja. Kobiety mogą sięgnąć po materiałowe spodnie oraz marynarkę w spokojnym kolorze. Całość dobrze dopełnią skórzane półbuty o klasycznym fasonie i pasek dopasowany do stroju. Najpotrzebniejsze drobiazgi najlepiej schować do prostej, eleganckiej torebki, która porządkuje cały zestaw. U mężczyzn sprawdzą się jasna koszula, chinosy albo spodnie garniturowe, mokasyny męskie oraz marynarka o prostym kroju. Taki ubiór od pierwszego dnia komunikuje profesjonalizm, wyczucie sytuacji i dbałość o szczegóły.
Równie ważne miejsce zajmuje punktualność, ponieważ pokazuje szacunek dla cudzego czasu oraz poważne podejście do powierzonych zadań. Warto rozsądnie zaplanować dojazd już dzień wcześniej – sprawdzić trasę, rozkład komunikacji miejskiej albo natężenie ruchu. Wejście do biura około dziesięciu minut przed ustaloną godziną daje chwilę na opanowanie emocji i spokojne wejście w rytm dnia. To również czytelny znak dobrej organizacji i zaangażowania od pierwszych chwil.
Każde miejsce pracy funkcjonuje we własnym tempie i buduje kulturę opartą na bardziej lub mniej sformalizowanych regułach. Początek zatrudnienia sprzyja uważnej obserwacji otoczenia, ponieważ właśnie wtedy najłatwiej wychwycić codzienne przyzwyczajenia i szybciej rozeznać się w realiach firmy. Zobacz, jak zespół układa sobie dzień. Czy poranek otwiera wspólne spotkanie połączone z omówieniem bieżących tematów, czy najpierw pojawia się swobodna rozmowa przy kawie? O jakiej porze pracownicy robią przerwy i w jaki sposób spędzają ten czas? Gdy poznasz rytm działania zespołu, łatwiej wejdziesz w jego codzienny tryb i spokojnie odnajdziesz się w nowym środowisku.
Kiedy obserwujesz codzienne zwyczaje, zwróć uwagę także na język używany przez pracowników. W części firm, szczególnie w tradycyjnych przedsiębiorstwach o rozbudowanej strukturze organizacyjnej, pracownicy częściej wybierają formalne zwroty grzecznościowe oraz formę „Pan/Pani”, nawet między osobami z tego samego działu. Inaczej wygląda to w agencjach kreatywnych lub startupach technologicznych – tam standardem często staje się rozmowa po imieniu, niezależnie od stanowiska. Uważne wychwycenie tych subtelności szybko pokazuje, jakie reguły obowiązują w danym miejscu oraz jak najlepiej się do nich dopasować. Gdy pojawi się niepewność, poproś o podpowiedź przełożonego, wyznaczonego opiekuna albo osoby z zespołu, z którymi udało się już złapać dobry kontakt.
Na początku pracy w nowym miejscu nikt nie zakłada, że od pierwszej chwili opanujesz każdy proces i każdą zasadę. Znacznie lepiej odbierają Cię współpracownicy, kiedy pokazujesz gotowość do nauki i otwartość na nowe informacje, niż wtedy, gdy próbujesz sprawiać wrażenie osoby znającej wszystkie odpowiedzi. Pytania stanowią naturalny element wdrożenia, a dla osoby rozpoczynającej pracę są też częścią codziennych obowiązków. Trzeba prosić o doprecyzowanie tak długo, aż wszystko stanie się jasne. Kilka dodatkowych pytań zwykle prowadzi do poprawnego wykonania zadania, natomiast zgadywanie często kończy się błędem, którego usunięcie pochłania potem znacznie więcej czasu. Jeśli same instrukcje nie wystarczają i masz poczucie, że tempo pracy zaczyna Cię przerastać, poproś kogoś o pokazanie całego procesu etap po etapie – na komputerze, przy maszynie albo po prostu w praktyce.
Nowe informacje pojawiają się bardzo szybko i równie szybko mogą wypaść z pamięci. Z tego powodu oprócz uważnego słuchania zespołu dobrze prowadzić regularne notatki. Sama forma zapisu ma mniejsze znaczenie – możesz sięgnąć po papierowy notes, dokument na komputerze lub krótką notkę w telefonie. Liczy się przede wszystkim zapis najważniejszych ustaleń i wskazówek, ponieważ właśnie one pomagają uniknąć ponownego wracania do tych samych kwestii przy kolejnych zadaniach. Trzeba jednak zachować przy tym wyczucie, szczególnie podczas korzystania z telefonu, ponieważ rozmówca nie powinien odnieść wrażenia, że tracisz zainteresowanie rozmową.
Informacja zwrotna należy do najcenniejszych narzędzi wspierających rozwój zawodowy. Zwłaszcza podczas pierwszych miesięcy w nowej pracy dobrze regularnie prosić o opinię, ponieważ częste komentarze przyspieszają naukę nowych zadań i pomagają sprawniej odnaleźć się w realiach firmy. Nie ma sensu odkładać tej rozmowy do chwili oficjalnej oceny okresowej – znacznie lepiej poprosić przełożonego albo współpracownika o krótki komentarz od razu po zamknięciu zadania lub projektu. Niekiedy wystarczą dwa proste pytania: „Który element przy następnym podejściu mam poprawić?” oraz „Która część tego zadania wypadła najlepiej, a która wymaga korekty?”. Nawet krótka wymiana zdań potrafi przynieść konkretne wskazówki i wyraźnie pokazać dalszy kierunek rozwoju.
Najwięcej daje otwarta postawa. Informacja zwrotna nie stanowi osobistego ataku, lecz podpowiedź, która wspiera rozwój i ułatwia codzienną pracę. Tego rodzaju rozmowa ma formę dialogu – dobrze uważnie wysłuchać opinii, dopytać o szczegóły, a kiedy sytuacja tego wymaga, spokojnie przedstawić własną perspektywę. Jeżeli jakaś uwaga budzi niepewność, najlepiej od razu poprosić o jaśniejsze wyjaśnienie, a na końcu podziękować rozmówcy za poświęcony czas. Taka reakcja pokazuje dojrzałość, profesjonalizm i gotowość do nauki. Pracodawcy cenią osoby, które przyjmują uwagi i zamieniają je na konkretne działania, ponieważ właśnie w ten sposób pokazują swoje zaangażowanie oraz potencjał dalszego rozwoju w strukturach firmy.
Na początku, gdy dopiero poznajesz zakres swojej roli i sposób działania firmy, raczej nie trafiają do ciebie trudne zadania obciążone dużą odpowiedzialnością. To jednak bardzo dobry moment, żeby zaznaczyć swoją obecność inaczej – przez samodzielność, uważność i energię wkładaną w codzienne sprawy. Jeśli dostrzegasz, że ktoś ma zbyt wiele pracy, podejdź i zapytaj o możliwość wsparcia. Czasem chodzi o prostą czynność: zebranie danych do raportu, sprawdzenie informacji albo pomoc przy przygotowaniu spotkania. Gotowość do przejęcia takich obowiązków pokazuje, że umiesz działać zespołowo i zależy ci na wspólnym efekcie.
Opinia osoby rzetelnej i godnej zaufania nie pojawia się od razu – powstaje stopniowo, często dzięki drobnym sprawom, które na pierwszy rzut oka wydają się mało istotne. Sumienne podejście nawet do prostych obowiązków wysyła przełożonemu czytelny sygnał, że mimo krótkiego stażu można ci przekazywać następne zadania o większej wadze. Zaangażowanie oraz gotowość do wspierania innych sprzyjają budowaniu trwałych relacji, ułatwiają poznanie firmy od środka i umacniają zaufanie współpracowników. W pierwszym etapie kariery zawodowej ma to naprawdę duże znaczenie.
Wejście do pierwszej pracy zwykle łączy skrajne odczucia – radość miesza się z napięciem, a zainteresowanie nowym miejscem z lękiem przed pomyłkami. Kiedy nerwy rosną, dobrze pamiętać, że każda osoba, która dziś zarządza zespołem albo stoi na jego czele, również miała swój debiut i poznawała reguły zawodu krok po kroku. Taka perspektywa pozwala spojrzeć na własny początek z większym opanowaniem. Pierwsze dni w firmie nie wymagają perfekcji; lepiej uznać je za czas spokojnego oswajania przestrzeni, ludzi oraz obowiązków. Cierpliwość, otwartość i gotowość do nauki łagodzą wejście w nowe środowisko, a znaczenie mają nawet drobne gesty – uważne słuchanie, zadawanie pytań, przyglądanie się pracy zespołu oraz proponowanie pomocy.
Pierwszy krok na rynku pracy nie sprowadza się wyłącznie do sprawdzenia własnych umiejętności. To okres intensywnej nauki, podczas którego obok nowych kompetencji pojawia się szansa na poznanie zasad rządzących światem zawodowym i lepsze zrozumienie jego mechanizmów. Właśnie wtedy kształtują się pierwsze przyzwyczajenia, które z czasem ukształtują dalszą drogę zawodową. Spokój i zaangażowanie pomagają wejść w tę nową rzeczywistość, a po niedługim czasie łatwiej poczuć się pełnoprawną częścią zespołu.
Źródła:
Autor tekstu: Julia Kamińska
Artykuł powstał we współpracy z partnerem serwisu.
Ul. Świerkowa 20B, parter, pokój 15
15 - 328 Białystok
tel. 85 745 70 79
